मिचिएको भूमि फिर्ता कहिले ?

देश भनेको केवल नागरिक वा सरकार मात्र होइन, भूमि पनि हो। भूमि विना राष्ट्रको कल्पनै गर्न सकिँदैन। भूमिमा नै हाम्रो संस्कृति, सभ्यता र पहिचान बाँचिरहेको हुन्छ। हाम्रो आमा–मातृभूमि नेपाललाई विश्वले ‘सगरमाथाको देश’, ‘गौतमबुद्धको जन्मभूमि’ भनेर चिन्छ। यति गौरवमय इतिहास बोकेको नेपालका भू–भाग विभिन्न समयमा मिचिँदै आएका छन्। आज पनि लिपुलेक, कालापानी, लिम्पियाधुरा जस्ता थुप्रै भू–भाग विदेशी कब्जामा परेका छन्। यिनलाई फिर्ता ल्याउनु प्रत्येक नेपालीको नैतिक, राष्ट्रिय र ऐतिहासिक कर्तव्य हो। त्यसैले—“मेरो देशको मिचिएको भूमि फिर्ता ल्याउनु पर्छ” भन्ने आवाज हरेक नागरिकको मुखमा गुन्जिनु जरुरी छ।

देशको भूमि मिचिनु भनेको आमाको काख छिनिनु सरह हो। जसरी आमा अपमानित हुँदा सन्तानको शिर झुक्छ, त्यसरी नै भूमि गुम्दा राष्ट्रको गौरव घट्छ। लिपुलेक–कालापानी क्षेत्र नेपालको नक्सामा स्पष्ट देखिए पनि आज त्यहाँ विदेशी सैनिक चौकी बसिरहेका छन्। यसैगरी पश्चिम तर्फका धेरै भू–भाग सुगौली सन्धि का कारण गुमेका छन्। यस्तो पीडा हरेक नेपालीको मनमा काँडाझैँ घोचिरहन्छ। यदि हामीले समयमै चनाखो भएर भूमिको रक्षा गर्न सकेनौं भने भविष्यमा अझ धेरै भाग गुम्ने डर रहन्छ।

मिचिएको भूमि फिर्ता ल्याउन विभिन्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छ।
(१) ऐतिहासिक प्रमाण – नेपालको पुराना नक्सा, सन्धि–पत्र, कागजात र सरकारी अभिलेखले भूमि नेपालको भएको प्रमाण दिन्छन्। यी प्रमाण प्रयोग गरेर अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको दाबी प्रस्तुत गर्नुपर्छ।

(२) कूटनीतिक पहल – छिमेकी राष्ट्रहरूसँग सहमति, वार्ता र छलफल गरेर मैत्रीपूर्ण तरिकाले भूमि फिर्ता ल्याउन सकिन्छ।
(३) नागरिकको एकता – सम्पूर्ण नेपाली जनता एकताबद्ध भएर सरकारलाई समर्थन गरे मात्र राष्ट्रिय मुद्दा सफल हुन्छ।
(४) अन्तर्राष्ट्रिय दबाब – संयुक्त राष्ट्रसंघ लगायतका संस्थामा मुद्दा उजागर गरेर अन्तर्राष्ट्रिय दबाब सिर्जना गर्नुपर्छ।
(५) शान्तिपूर्ण संघर्ष – तोडफोड होइन, तर जनआन्दोलन, विरोध प्रदर्शन, जनचेतना फैलाउने कार्यक्रममार्फत भूमि फिर्ता अभियानलाई बल दिन सकिन्छ।

देशलाई कमजोर बनाउन बाहिरी शत्रुभन्दा बढी भित्रको फुट जिम्मेवार हुन्छ। यदि नेपालीहरू जात, धर्म, राजनीति, विचारधारा आदिमा विभाजित भए भने छिमेकीले हाम्रो कमजोरीको फाइदा उठाउँछ। त्यसैले भूमि फिर्ता ल्याउन सम्पूर्ण नेपाली एक मत र एक स्वरमा बोल्नुपर्छ। ‘भूमि हाम्रो गौरव हो’ भन्ने भावना प्रत्येक नागरिकको हृदयमा रोप्नुपर्छ।

देशलाई शक्तिशाली बनाउन केवल आर्थिक समृद्धि मात्र होइन, भू–अखण्डता सुरक्षित हुनु पनि आवश्यक हुन्छ। हाम्रो मातृभूमिको हरेक इञ्च माटोले हाम्रो पहिचान बोकेको छ। त्यसैले, अब ढिलाइ नगरी सरकार र नागरिक दुवैले मिलेर मिचिएको भूमि फिर्ता ल्याउन ठोस कदम चाल्नुपर्छ। हामीले आज भूमि फिर्ता ल्याउन सकेनौं भने भोलि हाम्रो सन्तानले अपमानित नेपाल पाउनेछन्। त्यसैले—“मेरो देशको मिचिएको भूमि फिर्ता ल्याउनु पर्छ” भन्ने नारा केवल शब्दमा होइन, व्यवहारमा उतार्नुपर्ने बेला आएको छ।

लेखक झुपा धामी कैलाली बहुमुखी क्याम्पसकी विद्यार्थी हुन्।