म दिनेश रावल, दार्चुलाकै पाखा–पखेरामा जन्मेको मान्छे।
वर्षौँदेखि एउटै दृश्य हेर्दै आएको छु चुनाव नजिकिँदा हरेक पाखा, पक्की घरका ढोकादेखि खेतका पाटा सम्म नेताको भीड। तर चुनाव सकिएपछि ती नेताहरूको छायाँ पनि हराउँछ। नेता बदलिन्छन्, चिन्ह बदलिन्छ, भाषण बदलिन्छ तर दार्चुला उस्तै।
चुनाव आउँदा बदलिने दार्चुला
मलाई अहिले पनि २०७०, २०७४, २०७९, २०८४ का चुनावका दृश्य याद छन्।
हरेक चुनावको बेला:
• बाटो बनाउने वाचा
• पुल बनाउने सपना
• रोजगारी दिने भाषण
• अस्पताल र विद्यालयको घोषणा
• “दार्चुलालाई मोडेल बनाउँछु” भन्ने प्रतिज्ञा
सबै कुरा यति मिठासले सुनाइन्थे कि हाम्रो पाखा–पखेरोमा बिहानैदेखि नयाँ सूर्य उदाउने भान हुन्थ्यो। मानिसहरू पनि नेता आयो भने ढोका खोल्थे, रातको १० बजेसम्म चिया पाक्थ्यो कुरा सल्लाह चल्थ्यो।तर त्यो आशा केवल चुनावसम्म मात्रै बर्थ्यो।
चुनाव सकिएपछि बद्लिने नेताहरू
चुनाव सकिनासाथ:
• फोन नउठ्ने
• पहाडका गोरेटोमा नदेखिने
• अस्पताल, बाटो, विद्यालयको कुरा भोलिमा सारिने
• “बजेट छैन” भन्ने एकै उत्तर
यसरी नेता बदलिँदा बदलिँदै दार्चुलाको मुहार भने जस्ताको तस्तै रह्यो।
दिनेश रावलका आँखाले देखेको दार्चुला म दिनेश, हरेक बिहान घरबाट तल खोला झर्दा त्यहीँका टुटेको सडक, बगेको नाली, बरफ झरेपछि बन्द हुने बाटो, डाक्टर नभएको अस्पताल हरेकै वर्ष उस्तै देख्छु। बच्चाहरू पुरानै टाटेपाटे कोठामा पढिरहेका, बुढाबुढी हेरत–हेरत बाटोको छेउमा बसिरहेका,
युवाहरू रोजगारी खोज्दै भारत–दुगरात्तिर हिँडिरहेका। नेता बदलेर पचासौं
तर दार्चुला उस्तै।
किन उस्तै रह्यो दार्चुला? – दिनेशको निष्कर्ष
वर्षौँसम्म हेर्दै जाँदा मैले बुझेको कुरा:
(१) नेताको प्राथमिकता दार्चुला होइन—सत्ता हो।जुनसुकै दल आए पनि,
चुनावपछि दार्चुला प्राथमिकताको सूचीमै पर्दैन।
(२) चुनावको बेला मात्रै पुल–सडकको कुरा हुन्छ। तर चुनाव सकिएपछि गोरेटो पुक्लिएको पनि हेर्दैनन्।
(३) दार्चुलाबाट युवा बाहिरिए—विकासको शक्ति नै घट्यो। काम गर्ने हात नै विदेश गयो,
यहाँ काम गर्ने कोही रहेन।
(४) योजना बनाउने हैसियत काठमाडौँमै छ।
दार्चुलाका योजना—बजेट—सबै काठमाडौँको फाइलमा अड्किन्छन्।
(५) जनता पनि चुनावसम्म मात्र बोल्छन्।
चुनाव सकिएपछि सबै आफ्नै काममा,
नेताको जवाफदेहिता माग्न कोही जाँदैन।
५) दिनेश रावलको मनको पीडा
कति नेता आए—कति गए।
तर मेरो गाउँ उस्तै।
कहिले–कहिले सोच्छु,
शायद नेता बदलिनाले मात्र विकास हुँदैन।
सोच बदलिनुपर्छ।
शैली बदलिनुपर्छ।
जनताले प्रश्न गर्न सिक्नुपर्छ।
दार्चुला बदलिनु भनेको
घुमाइएका भाषण होइन,
धरातलमा देखिने काम हो।
६) दिनेशको आशा यति पीडा भए पनि,म दार्चुलालाई छाड्न चाहन्नँ।
म विश्वास गर्छु एक दिन त्यहीँका युवा उठ्छन्,
एक दिन पाखा–पखेरो चिरिँदै नयाँ बाटो खुल्छ,
एक दिन अस्पतालमा डाक्टर स्थायी आउँछ,
एक दिन दार्चुला पछाडि होइन, अगाडि भनिने ठाउँ बन्छ।
नेता होइन,
जनताको सोच बदलिएपछि दार्चुला बदलिन्छ।
लेखक :- दिनेश रावल
